gauradha suchana

 

 

‘सर्वाेपरि सुधारमा सर्वपक्षीय चासो हुनुपर्छ’ : वडा अध्यक्ष महताे

20200213_162120

स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न भई जनप्रतिनिधिले कार्यभार सम्हालेको अढाई वर्ष पुगेको छ । २०७४ को जेठमा सम्पन्न निर्वाचनबाट गौरीगंज गाउँपालिका वडा नं. ३ को वडाध्यक्षमा निर्वाचित हुनुभएको हो मखना महतो । स्थानीय क्षेत्रमा व्यवसायी नेताको पहिचान बनाउनु भएका महतो वडाध्यक्षमा निर्वाचित भईसकेपछि गौरीगंज गाउँपालिकाको सामाजिक विकास समिति संयोजकको समेत जिम्मेवारीमा हुनुहुन्छ । प्रस्तुत छ गौरीगंज ३ को विकास, निमार्ण र कार्यालयको समिक्षासहित वडाध्यक्ष महतोसंग गरिएको कुराकानी:

तपाईले ५ वर्षे कार्यलयको आधा समय विताईसक्नु भएको छ, जनतामा माझमा गर्नुभएको चुनावी प्रतिबद्धता के थियो ? र ति कति पूरा भए ?
हो, हामीले जनप्रतिनिधिका रुपमा कार्यभार सम्हालेको अढाई वर्ष हाम्रो कार्यकालको आधा समय हो । यस बीचमा जनताको काम गर्ने सिलसिलामा भएका कामको समिक्षा विल्कुलै जरुरी विषय हो भन्ने मलाई लाग्छ । मेरो सवालमा मैले चुनावताका राखेका थुप्रै प्रतिबद्धताहरु थिए । ति प्रतिबद्धताप्रति म अझैपनि प्रतिबद्ध छु । मैले यो वडालाई गाउँपालिका भित्रकै नमुना वडा बनाउने प्रतिबद्धता गरेको थिएँ । त्यो अनुसार हाम्रो वडा नमुना ढंगबाट नै अघि बढिरहेको छ । मैले भनेको थिएँ कि वडामा हरेक झुपडी हुन वा महल सबैका घर घरमा एम्बुलेन्स पुग्न सक्ने गरिका सडक बनाउने छु भनेर । त्यो निरन्तर अघि बढिरहेको छ । अहिले सम्म लगभग ८० प्रतिशत वडाबासीका घरमै एम्बुलेन्स पुग्न सक्ने गरि सडक विकास गरिएको छ । अब दुई वर्षको अवधिमा २० प्रतिशतका घरमा पनि बाटो घाटो विकास भएको अनुभूति हुनेछ । हाम्रो वडामा संघीय सरकारले सहरी विकास मार्फत सञ्चालन गर्दै योजना अन्र्तगत १ हजार ७ सय मिटर सडक पक्की ड्रेनसहितको बनिरहेको छ । त्यस्तै कृपाल टोलदेखि हुलाकी बाटोमा जोड्ने १ हजार २ सय मिटर लामो बाटोमा पिच हुँदैछ । यसका लागी ३५ लाख रुपैँया बजेट छ । क्याम्पस नजिकै लेरा खोलामा ६५ लाखको बजेटमा पूल बन्दैछ । त्यस्तै बैसीटोलामा ३५ लाख रुपैँया पूल निमार्णका लागी बजेट छुटिएको छ । गौरीया खोलामा ज्ञानोदय बोर्डिङ्ग उत्तर पट्टी ट्रस्ट ब्रीजमा लागी बजेटिङ भएको छ । यी केही उदाहरण हुन् । यसबाहेक पनि वडाको बजेट सिलिङ भित्र रहेर हामीले पूर्वाधार विकासको काम गरिरहेका छौँ । वडा भित्र कुनै पनि सडक ९ मिटर भन्दा कम चौडाका छैनन् । सबै सडकहरुलाई मापदण्ड अनुसारको कायम गराउने र स्तरोन्ती गर्दै लगिनेछ । संगै अति विपन्न वर्ग, सिमान्तकृत समुदाय लक्षित कार्यक्रमहरु पनि गरिरहेका छौँ । हामीले गरिरहेका काम कार्यक्रमहरु योजनाहरमा सम्पुर्ण सञ्चार जगत र वडाबासीको बौद्धिक वर्गहरुको पनि राय, सुझावको अपेक्षा गरेका छौँ ।

वडा नं. ३ बजार क्षेत्र हो, यहाँको सुरक्षाका विषयमा स्थानीय सरकारको के भुमिका छ ?
हो, म जहिले पनि भन्ने गर्छु कि पुर्ण सुरक्षाको प्रत्याभुति नभए सम्म कुनै पनि विकासको औचित्य हुँदैन । वडावासीमा सबैभन्दा पहिला सुरक्षाको प्रत्याभुति हुनुपर्छ । बजार क्षेत्रमा स्वभाविक रुपले अन्य क्षेत्रको भन्दा बढीनै सुरक्षा चुनौती हुन्छ । त्यसकारण यहाँको सुरक्षा निकाय परिचालनको जिम्मेवारी यहाँ रहने ईलाका प्रहरी कार्यालयको हो । त्यो कार्यालयको अवस्था के कस्तो छ ? समस्याहरु के छन् ? प्रहरीले तत्काल कुनै स्थानमा पुग्नका लागि आवश्यक स्रोत साधन छ कि छैन ? जस्ता कुरामा हामी स्थानीय सरकारले पनि जिम्मेवारीबोध गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसकारण मैले हरेक वर्ष वडाको बजेट कार्यक्रम बनाउँदै गर्दा सुरक्षा निकायलाई सहयोग पुग्ने गरीको बजेट बनाउने गरेको छु । प्रहरी कार्यालयका सवारी साधनहरुको मर्मत, आवश्यक इन्धनको व्यवस्थापना लागि गत वर्ष सम्म वर्षेनी एक लाख रुपैँयाका दरले बजेट छुट्टयाएको थियो । यस वर्ष ५० हजार रुपैँया छ ।

वडामा शिक्षाको अवस्था कस्तो छ ? सामुदायिक शिक्षा सुधारका लागि के गरिरहनु भएको छ ?
म वडाध्यक्षसंगै गाउँपालिकाका सामाजिक विकास संयोजक समेत हुनुका नाताले यहाँको शिक्षा अवस्थाका बारेमा मैले पर्याप्त जानकारी राखेकै छु । म आफैँ यहाँको सामुदायिक शिक्षाको गुणस्तरमा अपेक्षाकृत सुधार हुन सकेको छैन । संगैमा बोर्डिङ स्कुलमा मासिक ८ / १० हजार पनि मुश्किलले तलब पाउने शिक्षकले पढाएका विद्यार्थीको पढाईको स्तर राम्रो हुनु र सामुदायिकका विद्यार्थीको स्तर कमजोर हुनुले प्रष्ट पार्छ कि शैक्षिक गुणस्तर बृद्धिका लागि शिक्षकको भुमिकानै महत्वपुर्ण हुन्छ । कमजोरी कहाँ केमा कसको छ ? त्यसका विज्ञ भनेको शिक्षकहरुनै हो । उहाँहरुले कमजोरीलाई औँल्याउँदै सुधार गर्नुपर्ने कुराहरु सुझावका रुपमा राखेर सामुदायिक विद्यालयमै विद्यार्थीको आकर्षण हुने वातावरण बनाउनु पर्यो । विद्यार्थी संख्याको कमी छैन मेरो वडामा २ प्रावि र १ मावि छन् । २ हजार हाराहारीमा सामुदायिकका विद्यार्थी छन् । तर तिनीहरुको शैक्षिक गुणस्तर त राम्रो हुनुपर्यो नि । रिजल्ट राम्रो निकाल्नु पर्यो ।

त्यसो भए सामुदायिकको सुधारका लागि गर्नुपर्ने चाहिँ के देख्नु हुन्छ ? तपाई स्थानीय सरकारको भुमिका चाहिँ केहि हुँदैन ?
सुधारमा सर्वपक्षीय चासो हुनुपर्छ । हाम्रो भुमिका पनि त्यहाँ रहन्छ । तर मैले भन्न खोजेको शैक्षिक वातावरण राम्रो बनाउन सबैभन्दा पहिला शिक्षकनै इमान्दार हुनुपर्यो । विद्यालयको समयदेखि समयसम्म स्कुलमा रहनु पर्यो । क्लासमा हुनुपर्यो । हाजिर गरेर बाहिर निस्किने परम्पराको अन्त्य हुनुपर्यो । हामीले जहिले सुकै रुघेर बस्ने कुरा भएन । शिक्षक आफैँमा नैतिकता र अनुशासन सिकाउने जिम्मेवार पेशाको नागरिक भएको हुनाले उहाँहरु आफैँ अनुशासित भएर इमान्दारपूर्वक लाग्नु भयो भने सामुदायिक स्कुलको शिक्षामा सुधार हुन्छ । हाम्रो भुमिका उहाँहरुले बनाएको वातावरणमा सघाउने हो । भौतिक पूर्वाधारदेखि अन्य कुराहरुमा हाम्रो भुमिका हुन्छ । अर्को कुरा शिक्षकहरुको सरुवा, बढुवामा स्थानीय तहलाई अधिकार सम्पन्न बनाउन सकेमा हाम्रो तर्फबाट गर्न सकिने कडाई, हामीले बनाएका नियम कानुनहरुमा पालना गराउन सहज हुन्छ । संघ र प्रदेश सरकारले बनाउने शिक्षक सम्बन्धिका ऐन कानूनहरुमा स्थानीय सरकारलाई शिक्षक सरुवा बढुवा र कारवाहीको अधिकार हुने हो भने सामुदायिक विद्यालयको शैक्षिक गुणस्तरमा सुधार ल्याउन सकिन्छ ।

आर्थिक विपन्नताका कारण छोराछोरीलाई स्कुल पठाउन नसक्ने अभिभावकहरुको अवस्था छ कि छैन ?
मलाई जहाँ सम्म लाग्छ अहिले हरेक घर परिवार आर्थिक पाटोमा निक्कै अघि बढिसकेका छन् । कसैले पनि आफ्ना छोराछोरीलाई स्कुल पठाउनका लागि खर्चकै अभाव झेल्नु परिरहेको छैन । हामी स्थानीय सरकारले पनि सामुदायिकमा पढ्ने बालबालिकाहरुलाई आकर्षित र प्रोत्साहित गर्ने खालका सहयोगका कार्यक्रमहरु बेला बेलामा ल्याइनै रहेका छौँ । मात्रै अभिभावकहरुले सामुदायिक विद्यालयको गुणस्तरमा विश्वास गरिरहनु भएको छैन । त्यो विश्वास दिलाउने काममा विद्यालयहरु लाग्नु पर्छ । अभिभावकहरुलाई जागृत बनाउने काममा लाग्नु पर्छ ।

तपाईका वडाबासीहरुको स्वास्थ्यमा पहुँच कस्तो छ ? स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममा आकर्षित हुन नसक्नुको कारण के हो ?
पहिलो कुरा त हाम्रो गौरीगंजमा एउटा स्वास्थ्य केन्द्र छ । जहाँ एमबीबीएस डाक्टरको सुविधा हुनुपर्ने हो त्यो हुन सकेको छैन । दरबन्दी भएपनि डाक्टर नआउने समस्याले यस भेगका सर्वसाधारणहरु स्तरीय उपचार सेवाका लागि बाहिर जानुपर्ने अवस्था छदैछ । स्वास्थ्य केन्द्रका लागि आएका उपकरणहरु पनि सदुपयोग हुन सकेको छैनन् । यहाँका उपकरणहरुलाई सदुपयोग गर्ने हो भने सामान्य शुल्क तिरेर पनि जनताले सेवा लिन सक्ने थिए । अर्को स्वास्थ्य बीमाको कार्यक्रम जुन छ यसका विषयमा हाम्रो गौरीगंजका धेरै मानिसहरु अझै पनि अनभिज्ञ नै हुनुहुन्छ । यो योजना राम्रो हो । सरकारले ल्याएको नीति अनुसार यसको कार्यान्वयनका लागी पहिलो कुरा त यो कार्यक्रम लागू गरेका अस्पतालहरु इमान्दार हुनुपर्छ । पाउन सकिने सेवा सुविधा दिइनु पर्छ । त्यसो भयो भने हामीले वडाका टोल टोलमा गएर स्वास्थ्य बीमा गराउने कर्मचारीहरु मर्फत अरु किसिमका स्वास्थ्यकर्मीहरु मार्फत सर्वसाधारणलाई स्वास्थ्य बीमाका लागी प्रोत्साहन गर्न सकिन्छ । जनचेतनाका माध्यमबाट स्वास्थ्य बीमाकर्ताको संख्या बढाउन सकिन्छ । गाउँपालिकाले आर्थिक विपन्नता भएका सर्वसाधारणको स्वास्थ्य बीमाका लागि पचास प्रतिशत अर्थात आधा रकम ब्यहोर्ने निर्णय गरिसकेको छ । प्रति परिवार न्युनतम ३ हजार ५ सय रुपैँयामा एक वर्षका लागी स्वास्थ्य बीमा हुन्छ त्यसमा हामीले १ हजार ७ सय ५० रुपैयाँ प्रति परिवार ब्यहोर्ने कार्यक्रम पनि ल्याएका छौँ । यसबाट जति विपन्न नागरिकहरुले सेवा लिनुपर्ने हो त्यो लिइरहेको पाइँदैन । हामी आव्हान गर्न चाहन्छौँ हरेक परिवारले स्वास्थ्य बीमा गरेर राज्यले दिने सेवा सुविधाको उच्चतम सदुपयोग गर्नुहोस् । स्वस्थ जिवन विताउनुहोस् ।
वडामा आर्थिक विपन्नताका कारण समस्या झेलिरहेका नागरिकहरुका विषयमा सरकार के गरिरहेको छ ?
हाम्रो वडामा केही आर्थिक विपन्नताको अवस्था नभएको होइन । कतिपय परिवारहरु आर्थिक विपन्नताकै कारण न्युनतम आधारभूत आवश्यकताहरु पूरा गर्न नसक्ने अवस्थामा पनि हुनुहुन्छ । त्यस्ता नागरिकहरुका विषयमा हामी हाम्रो विद्यमान ऐन, कानुन, नीति, नियम र परिधी भित्र रहेर जिविकोपार्जनका लागि सक्ने सहयोग गरिरहेका छौँ । सरकारले विपन्नहरुका लागि ल्याएको आवासको कार्यक्रमहरुमा पनि उहाँहरुलाई समेट्ने हाम्रो प्रयास छ । यो वडा भित्र एउटा सुदामभिट्टा टोल छ । जहाँ ४४ घर पासवान समुदायको बसोबास छ । त्यो टोलमा चुनाव अघिसम्म चप्पल पनि लगाएर गाउँपालिका आउन सक्ने अवस्था थिएन । अहिले हामीले निर्वाचन पछिनै सडकको विस्तार गरेका छौँ । शुरुमा नै हामीले त्यहाँ साढे ८ लाख रुपैयाँ बजेट हालेर विकासको शुरुवात गर्यौँ । त्यहाँ खानेपानीका लागी फिल्टर बाँडेका छौँ । हामीले वडामा कूल ९७ वटा घर बनाउने कार्यक्रम छ । संघीय र प्रदेश सरकारका साथै स्थानीय सरकारले सहयोगी संस्थाहरुको सहयोगमा त्यो कार्यक्रम अघि बढाउँदैछ । पहिलो चरणमा हामी वडा भित्र ३० घर बनाउँदैछौँ ।

गौरीगंजमा बसपार्क निर्माणको विषयमा समस्या आएको हो ?
यो कुनै समस्या होइन । बसपार्क यहाँ एउटा मात्रै नभएर दुईटा हुदाँ पनि केहि फरक पर्दैन । अहिले खजुरगाछीमा बसपार्क बनाउने योजना अघि बढिसक्यो । संघ र प्रदेश सरकारबाट बजेट आईसकेको छ । त्यसमा मेरो कुनै आपत्ति होइन । मात्रै गौरीगंज हालकको बस स्टेण्ड पनि छ । त्यहाँ पनि बसपार्क बनाउन सकिन्छ । करिब साढे आठ कठ्ठा जग्गा छ । करिब ७ लाख रुपैयाँको खर्चमा शौचालय बनाइएको छ । त्यहाँको जग्गा केही सर्वसाधारणहरुले उपयोग गरिरहनु भएको छ । उहाँहरसंग मैले कुराकानी गरेको छु । उहाँहरु त्यहाँ बसपार्क बन्दा खाली गर्न सहमत भईसकनु भएको छ । गाउँपालिकामै लिखित रुपमा उहाँहरु केही सहमति गर्न तयार हुनुहुन्छ । त्यसकारण गौरीगंज बसपार्क बनाउनका लागी डीपिआर तयार हुँदैछ । विस्तारै यहाँ बसपार्क बन्छ । वडा कार्यालयको आफ्नै भवन छैन, कहिले सम्म बस्ने भाडामा ? हाम्रो वडा कार्यालय अहिले सम्म भाडामा नै छ । हामीले वडा कार्यालय भवन बनाउने प्रकृया अघि बढाईसक्यौँ । सुचना प्रकाशित भईसकेको छ । यसको डीपीआर बनिसकेको छ । गापाले ६० लाख रुपैयाँ भवन बनाउनका लागि छुट्टयाईसकेको छ ।


यो पनि पढौँ

राजवंशी समाज विकास समिति झापाले महावीर चिलारायकाे जन्माेत्सव भव्यरूपमा मनाउने

नेपाल शिक्षक संघ गाैरीगंजकाे प्रतिनिधि सभा सम्पन्न, दुई जना सेवानिवृत शिक्षकलाई सम्मान

सर्वाेच्च अदालतले संसद विघटन विरूद्व गरेकाे निर्णयकाेे खुशीयालीमा गाैरीगंजमा दिपप्रज्वलन

दर्जन भन्दा बढी स्रष्टाहरू प्रतिगमन विरुद्ध आफ्नो रचनामार्फत सडकमा

डा. राजवंशी ‘चेलिबेटी सशक्तीकरण सम्मान २०७७’ बाट सम्मानित